for English click here       

Ağızda bulunan her bir dişin ayrı bir adı ve fonksiyonu vardır. Ön dişler (kesici dişler) ısırma ve koparma yaparken arka dişler (büyük azılar) çiğneme ve öğütme için uygundur. Akıl dişleri (20 yaş dişleri) üçüncü büyük azı dişleridir ve günümüzde çoğu kez sürme güçlüğü gösterir ya da diş kavsi üzerindeki yerlerine ulaşamayarak gömülü olarak kalırlar. Çeşitli yakınmalara yol açabilecekleri için de çoğunlukla da çekilmeleri gerekir (Resim 1).

Akıl dişleri ne zaman çekilir?

Bu dişlerin çıkarılması kararını almak için gereken şartlar kişiden kişiye değişmektedir. Genel bir kural olarak, yüksek risk taşıyabilen bu dişlerin erken alınması, semptomatik hale gelmesini beklemekten daha yararlıdır.

Akıl dişlerinin çekilip çekilmeyeceğine karar verilirken, röntgen ve klinik muayene ile değerlendirilerek, öncelikle dişin sürüp süremeyeceği (gömük kalabileceği) göz 0önünde bulundurulur (Resim 2). Sürebilecek 20 yaş dişlerinin % 95’i 24 yaşına kadar sürmüş olur. Gömük kalanlar ise semptomatik hale gelebilir (çeşitli yakınmalara yol açar) veya görünürde hiç belirti vermeksizin kist, enfeksiyon, tümör gibi patolojik durumlara neden olabilir. Bununla beraber tüm gömük dişlerin alınması da gerekli değildir. Çoğu kez olası patolojilerin önlenmesi amacıyla  çıkarılırlar.

* Alt çenedeki  akıl dişlerinin % 25-30’u perikoronit nedeniyle uzaklaştırılmaktadır. Perikoronit, yarı sürmüş akıl dişlerinin etrafındaki dişetlerinin lokal enfeksiyonudur. Bazı durumlarda bu lokal enfeksiyon yayılıp hayati önemi olabilecek yaygın abselere yol açabilir.

* Diğer bir neden ise bu dişlerin komşu dişte çürük veya rezorpsiyon (baski ile eritme) meydana getirmesidir. Bir bölümü sürmüş bir dişi fırçalamak mümkün olamadığından  ya çürürler, ya  periodontal sorunlara yada ağız kokusuna yol açarlar.

* Yirmi yaş dişlerinin neden olduğu bir sorunlardan birisi de özellikle ortodontik tedavi uygulanmış dişlerde -sürme sırasında komşu dişleri iterek- alt ön kesicilerde çapraşıklık meydana getirmesidir.

* Akıl dişlerinin yaklaşık % 1-2’si kist veya tümör gibi neden oldukları patolojik olgular nedeniyle alınmaktadır.

Bu dişlerin çekilip çekilmeme kararı; risk/yarar dengesi göz önüne alındıktan sonra ortaya çıkacaktır. 


Cerrahi İşlem :

Gömük, yada yarısı sürmüş akıl dişlerini çekmek için uygulanacak işlem; dişin konumuna, gömüklük derecesine ve hastanın anatomik özelliklerine göre değişmektedir. Bazı durumlarda; örneğin diş ağız içinde görünür durumda ise, geleneksel diş çekim tekniği yeterlidir.

Gömük olan dişlerde ise cerrahi işlem gerekir (Resim 3). Öncelikle dişeti kesilerek kemik açığa çıkarılır (Resim 4) ve daha sonra dişi örten kemik kaldırılır. Eğer pozisyonu kötü ise, işlem sırasında daha az kemik kaldırmak için; diş daha kolay alınabileceği parçalara ayrılıp; her parça ayrı ayrı çıkarılır.

Alt akıl dişleri çok derinde gömülü ise (Resim 5), alt çene sinirlerine yakınlığı nedeniyle bunların uzaklaştırılması sırasında % 1-3 sıklıkta alt dudak, diş eti, diş veya dilde geçici hissizlik olabilmektedir. Hissizlik en uzun dudakta kalır ve 4-6 haftaya kadar geçer. Çok seyrek de olsa şayet diş çok derinde gömülü ise  ya da işlem travmatik olarak gerçekleştirilmişse bu dokulardan birindeki uyuşukluk daimi olarak kalabilir. Cerrahi işlemden sonra çeşitli derecelerde şiş ve ağrı olabilir.

Operasyon  sonrası yaklaşık bir hafta içinde hastanın yakınmaları azalır; ancak kimi durumda enfeksiyon gelişebilir ve bu durumda antibiyotik tedavisi gerekir. Çok seyrek de olsa enfeksiyon tedavi edilmeden bırakılmışsa ciddi hale gelebilmektedir. Kemiğin bu kronik enfeksiyonu (osteomiyelit) yüksek doz antibiotik ve/veya cerrahi girişim ile düzeltilebilir.

Kimi durumlarda çekim yuvasında ağrı oluşur ve iyileşme gecikmesi ile birlikte kirli sarımsı bir renk ortaya çıkar. Bu çekim yerinde alveolitis (kuru soket)’e işaret eder. Bu lokal enfeksiyonun görülme sıklığı ise % 3-25 arasındadır. Kuru soket çekim boşluğuna organize olan kanın erken yıkımıyla meydana gelir. Semptomlar çekimden 2-5 gün sonra görülür. Çekim yerinde analjeziklere rağmen geçmeyen ağrı vardır. Tedavisinde çekim boşluğuna ağrı kesici tamponlar yerleştirilir ve bu semptomları bir saat içinde uzaklaştırır. Gün aşırı pansuman yenilenir. Sigara kullanan hastalar ve oral kontraseptif kullanan kadınlar daha yüksek risk taşımaktadırlar.

Çekimden sonra ortaya çıkabilecek diğer komplikasyonlar ise; çok seyrek de olsa, komşu dişe zarar verme, üst 20 yaş dişlerini (Resim 6) maksiller sinüse kaçırma, komşu dişte duyarlılık, çene ekleminde ağrı veya fonksiyon bozukluğu ve ağız açmada kısıtlılık olarak sayılabilir.

Dişi uzaklaştırmanın ardından hasta normal postoperatif semptomlara (cerrahi sonrası problemler) karşı bilgilendirilmelidir. İlk birkaç saat kanama olabilecektir; 2 gün çekim bölgesinden sızıntı olabilir. Ortaya çıkacak olan şişlik,   (özellikle alt çenede) 2-3 gün gittikçe büyür ve 10 gün içerisinde giderek azalır. Şişlik süresince ağız açmada kısıtlılık ve çiğnemedeki zorlanma normaldir. İlk 5-10 gün hastalar yumuşak, sıvı şekilde beslenmelidir.


Resim 1 (Kaynak Anonim)

thumb_resim 2
Resim 2


 
Buradasınız  : Anasayfa 20 Yaş Dişleri